הלכות חפץ חייםהלכות רכילות, כלל ט', הלכה י"ג
דאָס אַלץ וואָס מיר האָבן געזאָגט איז נאָר ווען ער קען די נאַטור פון דעם קונה, אַז ווען ער וועט געוואויר ווערן פון דער אונאה, וועט ער נישט טון קיין זאַך אויף זיין אייגענער האַנט, נאָר ער וועט גיין צו אַ דין תורה. אָבער אויב ער קען אים אַז זיין נאַטור איז צו מאַכן אַ דין אויף זיין אייגענער האַנט, און ער וועט ביי אים כאַפּן אָדער ער וועט אים נישט באַצאָלן דאָס געלט וואָס ער איז אים נאָך שולדיג געבליבן, איז אסור אים צו דערציילן. ווייל כדי צו דערציילן דאַרף מען נאָך דריי פרטים.
א. אַז די זאַך פון דער אונאה זאָל זיין באַוואוסט פאַר די מספרים אַליין. אָבער אויב זיי האָבן עס געהערט פון אַנדערע, טאָרן זיי אים נישט דערציילן.
ב. אַז די מספרים זאָלן זיין צוויי.
ג. אַז עס זאָל נישט אַרויסקומען דורך זיי מער שאָדן ווי עס וואָלט אַרויסגעקומען אין בית דין. אָבער אויב זיי קענען די נאַטור פון דעם אָפּגענאַרטן אַז ער וועט מפסיד זיין דעם נאַרער מער ווי ער וואָלט אים מפסיד געווען אין בית דין, איז אסור אים צו אַנטפּלעקן.
און צוזאַמען מיט די ערשטע פינף תנאים זענען דאָ אין גאַנצן אַכט פרטים. און עס טרעפט זיך נישט אַז זיי זאָלן זיך אַלע צוזאַמקומען. און אַפילו ווען זיי קומען זיך צוזאַמען, איז ער ניצול נאָר פון דעם ענין פון אסור'דיגע דיבורים, אָבער ער ווערט נאָך אַלץ גערעכנט ווי מסייע צו אַ דבר עבירה. ווייל לויט דעם דין איז דעם הערער אסור צו טון עפּעס לויט זיינע ווערטער ביז ער וועט גיין צו בית דין. דערפאַר דאַרף מען זיך זייער היטן פון דערציילן פאַר אַ מענטש וועמענס שטייגער איז צו מאַכן אַ דין פאַר זיך אַליין.
און זע ווי פיל מענטשן ווערן דערין נכשל. אַז ווען אַ מענטש קויפט סחורה אין אַ קראָם, און ער ווייזט עס פאַר זיין חבר צו הערן זיין מיינונג צי דער מקח איז ווערט אָדער נישט – נישט גענוג וואָס עס זענען דאָ מענטשן וואָס לויבן נישט, נאָר זיי זאָגן נאָך "דער מקח איז נישט ווערט, און ער האָט דיך נאָך שטאַרק אָפּגענאַרט", אָן מדקדק צו זיין אין דער צייט פון מעשה צי דאָס איז טאַקע אַן אונאה לויט דעם פּרייז פון דעמאָלט אָדער נישט. און ער קוקט אויך נישט נאָך צי עס איז שוין אַריבער דער שיעור פון ווייזן פאַר אַ סוחר אָדער פאַר אַ קרוב, וואָס דעמאָלט קען ער לויט דעם דין שוין נישט צוריקטרעטן. און עס קומט אויס אַז ער רעדט אָן קיין תועלת, נאָר ער ברענגט אַריין שנאה אין האַרצן פון דעם אָפּגענאַרטן, און ער ווערט גערעכנט ווי אַ ממש'דיגער רוכל וואָס טראָגט ווערטער פון איינעם צום אַנדערן.
און אַ סך מאָל טרעפט זיך אַז ער זאָגט אַז דער מקח איז נישט ווערט, און צום סוף ווערט קלאָר אַז דער מקח איז יאָ ווערט. און דערווייל ווערט געמאַכט אַ געלט־שאָדן פאַר דעם מוכר, ווייל ער רייצט אָן דעם קונה צו קומען און צוריקגעבן דעם מקח צום מוכר און אים זאָגן אין פנים אַז עס איז נישט ווערט דאָס געלט. "און אויב דו שעמסט זיך, שיק עס דורך אַן אַנדערן, און באַצאָל אים נישט דאָס געלט וואָס דו ביסט שולדיג". און ווען דער מוכר וויל נישט צוריקנעמען די סחורה, קומט מען צו בזיונות און קריגערייען.
זע וויפיל שלעכטס ער איז עובר. ער איז עובר אויף "לא תלך רכיל בעמך", און אויף "לפני עור לא תתן מכשל" (פאַר אַ בלינדן זאָלסטו נישט אַוועקלייגן קיין שטרויכלונג), וואָס ער ראָט זיין חבר צוריקצוגעבן די סחורה שלא כדין, און צו קומען צו מחלוקת, און עובר צו זיין אויף דעם לאו פון "לא תונו איש את עמיתו" (איר זאָלט נישט אָפּנאַרן איינער דעם אַנדערן), און אויף נאָך עטליכע לאוין וואָס קומען דורך מחלוקת.
דערפאַר איז זייער ראוי זיך נישט אַריינצומישן אין אַזעלכע ענינים, ביז ער וועט זיך גוט אַריינטראַכטן אין די פרטים. און דעמאָלט וועט השם אים העלפן אַז ער זאָל נישט קומען צו קיין מכשול.