הלכות חפץ חייםפתיחה להלכות איסור לשון הרע ורכילות (2)
און צוליב דער גרייס פון די רעות וואס געפינען זיך אין דער דאזיגער מיאוסער מדה, האט אונז די תורה באזונדערס געווארנט אויף דעם מיט א לאו (ויקרא י"ט, ט"ז) "לא תלך רכיל" וגו', ווי מיר וועלן ווייטער ערקלערן.
און עס זעט אויס נאך א טעם פארוואס די תורה האט באזונדערס געווארנט אויף דעם: ווייל ווען מיר וועלן מדייק זיין אין דעם פרט, דהיינו לשון הרע און רכילות, וועלן מיר געפינען אז זיי נעמען כמעט ארום אלע לאוין און עשין וואס געפינען זיך בין אדם לחבירו, און א סך בין אדם למקום, ווי מיר וועלן ערקלערן אם ירצה השם. דעריבער האט אונז די תורה קלאר געווארנט, כדי מיר זאלן נישט געכאפט ווערן אין דער דאזיגער שלעכטער נעץ. און איך וועל דאס ערקלערן בעזרת השם יתברך; און דערפון וועט ארויסקומען בדרך אגב א גרויסע תועלת פאר אנדערע הלכות; און אויך אפשר וועט דורך דעם דער יצר הרע געשלאגן ווערן, ווען ער וועט זען די גרייס פון דער מהומה און מכשלה וואס ער ברענגט דורך זיין רעדן. און דאס הייב איך אן מיט דער הילף פון דעם וואס גיט דעם מענטש דעת.
און פון אנהייב דארף מען וויסן די כללים אין די הלכות פון לשון הרע און רכילות: אז עס איז אסור אפילו אויף אמת, ווי מיר וועלן ווייטער ערקלערן. אויך, אז דער איסור פון לשון הרע און רכילות איז סיי אין זיין פנים און סיי נישט אין זיין פנים. אויך, אז עס איז נישט קיין חילוק צווישן דעם מספר און דעם מקבל, ווי מיר וועלן אלעס ווייטער ערקלערן. און "מקבל" הייסט ווען ער גלייבט אין זיין הארצן דער מעשה וואס זיין חבר דערציילט אים, אפילו ווען ער העלפט אים נישט אין דערציילן, נאר ער גלייבט אים אין הארצן די מעשה פון לשון הרע און רכילות וואס ער האט געהערט – דאס הייסט "שמע שוא", און ער איז דורך דעם עובר אויף דעם לאו פון "לא תשא שמע שוא". יעדער איינער פון די דאזיגע כללים האט וואָרצלען און צווייגן, אזוי ווי די אנדערע חלקים פון דער תורה; השם זאל אונז זוכה זיין זיי צו וויסן אויפן ריכטיגן אופן.
און וויס, אז דאס וואס מיר וועלן שרייבן אז מען איז עובר סיי אויף לאוין, סיי אויף עשין, און סיי אויף די ג' ארורין וואס מיר וועלן ווייטער שרייבן און ברירן אז זיי זענען דא אויף אים – מיינען מיר סיי ביי לשון הרע און סיי ביי רכילות, און סיי אויף שקר און סיי אויף אמת. און דאס איז וואס מיר וועלן שרייבן אומעטום אין "באר מים חיים": "אין די ערשטע ד' אופנים". און עס בלייבט אויף אונז נאר דער חוב צו ערקלערן ביי יעדן איינעם פון די לאוין אדער עשין, צי עס גייט ארויף אויף אין פנים אדער נישט אין פנים, אדער אויף דעם מספר אדער אויף דעם מקבל.
און די לאוין אדער עשין וואס נעמען ארום יעדן אופן, וועל איך שרייבן בקיצור אין "באר מים חיים": "אין אלע ח' אופנים"; און מיר מיינען דערמיט: סיי לשון הרע און סיי רכילות, סיי אין פנים און סיי נישט אין פנים, סיי פאר דעם מספר און סיי פאר דעם מקבל, און סיי אויף אמת און סיי אויף שקר. און געדענק די דאזיגע ווערטער.
און פון אנהייב וועלן מיר ערקלערן עטליכע לאוין, און דערנאך עטליכע עשין, און דערנאך עטליכע ארורין וואס ער נעמט אויף זיך דורך דעם, און נאך עטליכע גרויסע איסורים וואס ווערן גורם דורך דעם.
און איך וועל צעטיילן די דאזיגע פתיחה אין צוויי: דער פנים וועט גערופן ווערן מיטן נאמען "מקור החיים", און דער ביאור ארום אים מיטן נאמען "באר מים חיים"; און דעם טעם פאר די נעמען האב איך געשריבן אין דער הקדמה. און אין "באר מים חיים" וועט ערקלערט ווערן אויף וועלכן אופן יעדער לאו אדער עשה איז געזאגט געווארן, און נאך אנדערע הלכות. און דאס הייב איך אן מיט דער הילף פון דעם וואס גיט דעם מענטש דעת.